Czy pellet powoduje wycinkę lasów?

Krótka odpowiedź brzmi: w Polsce pellet nie jest głównym powodem wycinki, bo powstaje przede wszystkim z tego, co zostaje po produkcji tarcicy. Europejskie stowarzyszenie branży bioenergii wymienia jako główny surowiec pelletu pozostałości drzewne, przede wszystkim trociny¹. Dłuższa odpowiedź wymaga trzech liczb: ile mamy lasu, ile się go wycina i ile z tego idzie na opał.

Ile lasu ma Polska

Na koniec 2025 r. lasy zajmowały w Polsce 9,29 mln ha, czyli 29,6 % powierzchni kraju; około 77 % z nich jest w zarządzie Lasów Państwowych². Zasoby drewna, liczone jako grubizna brutto, wynosiły w 2024 r. 2721 mln m³, a przeciętny hektar lasu miał na pniu 293 m³ drewna³. Według inwentaryzacji z lat 2020–2024 hektar lasu przyrasta w Polsce średnio o 9,09 m³ rocznie, w Lasach Państwowych o 8,87 m³⁴.

Ile drewna się pozyskuje

Pozyskanie drewna w Polsce spada od kilku lat. Według rocznika GUS wyglądało tak⁵:

Czy to dużo, mówi dopiero zestawienie z przyrostem. GUS podaje, że w 2024 r. pozyskanie w Lasach Państwowych odpowiadało 75,2 % bieżącego przyrostu ich lasów⁵. Raport Lasów Państwowych o stanie lasów podaje dla całego kraju 65,7 %, licząc metodą stosowaną w europejskich raportach o stanie lasów³. Liczby się różnią, bo różnią się metody, ale obie mówią to samo: lasu w Polsce przybywa szybciej, niż się go wycina. Na niektórych stronach nadleśnictw wciąż krąży starsza liczba, około 55 %, której nie powtarzamy, bo nowsze dane jej nie potwierdzają.

Sosna, najczęstsze drzewo polskich borów, trafia do wyrębu w planach urządzenia lasu zwykle w wieku około 100 lat¹⁰. To ważne dla bilansu węgla: drzewo ścięte dziś wiązało węgiel przez stulecie, a nowe pokolenie będzie potrzebowało podobnie długo, żeby wiązać go w tej samej skali.

Ile z tego to opał

W pozyskaniu Lasów Państwowych w 2024 r. drewno opałowe, iglaste i liściaste razem z drobnicą opałową, stanowiło około 13,5 %, czyli 5,36 mln m³. W sprzedaży udział drewna opałowego był niższy, około 9,2 %⁵. To drewno przeznaczone do spalania, sprzedawane między innymi jako polana; ile z niego zamienia się w granulkę, statystyka nie podaje.

Dla skali: dom o powierzchni 150 m², dobrze ocieplony, spala w sezonie około 2,8 t pelletu, co odpowiada mniej więcej 5,8 m³ drewna sosny przy gęstości 0,43 t suchej masy na m³⁹. Całe drewno opałowe pozyskane przez Lasy Państwowe w 2024 r. wystarczyłoby więc orientacyjnie na około 920 000 takich sezonów. To porównanie skali, a nie prognoza: polano w kominku i granulka w kotle to różne paliwa o różnej sprawności.

Skąd surowiec do granulki

System ENplus podaje, że ponad 85 % surowca certyfikowanego pelletu pochodzi z przemysłu drzewnego⁶. Trociny, wióry i zrzyny są produktem ubocznym tartaku: powstają, bo ktoś ciął drewno na deski, belki i palety. Pellet z nich nie zwiększa wycinki i nie skraca życia żadnego drzewa.

Inaczej jest z drewnem okrągłym, które trafia do granulatora bez pośrednictwa tartaku. Taki pellet jest pełnowartościowym paliwem, ale jego bilans klimatyczny jest słabszy: drzewo ścięto właśnie po to, by je spalić, więc dług węglowy spłaca dopiero nowy drzewostan. W Unii Europejskiej zużycie pelletu przewyższa produkcję¹, więc różnicę pokrywa import, a każda dodatkowa tona popytu musi skądś przyjść.

Gdzie leży ryzyko

• Drewno okrągłe zamiast trocin, gdy brakuje surowca z tartaków.
• Import z krajów, w których nadzór nad lasami może być słabszy.
• Brak certyfikatu łańcucha dostaw, który pozwoliłby prześledzić drogę surowca.
• Zaufanie do znaku jakości, który o lesie nic nie mówi.

Ostatni punkt dotyczy ENplus. System sprawdza popiół, wilgotność i wytrzymałość granulki, ale wymagania dotyczące pochodzenia drewna i emisji CO₂ zostały z niego usunięte⁷. O lesie mówią certyfikaty PEFC i FSC. Wszystkie 17 regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych ma certyfikat PEFC, a część z nich również FSC⁸.

Jak sprawdzić swój pellet

1. Zapytaj sprzedawcę, z czego jest pellet: z trocin, ze zrębki czy z drewna okrągłego.
2. Poszukaj na worku znaku PEFC albo FSC z numerem certyfikatu łańcucha dostaw.
3. Sprawdź kraj pochodzenia i adres producenta.
4. Nie traktuj znaku ENplus jako dowodu pochodzenia drewna; to dowód jakości granulki.

Co oznaczają poszczególne znaki, rozbieramy w przewodniku po certyfikatach pelletu, a szerszy bilans pelletu, od lasu do komina, w tekście czy pellet jest ekologiczny. Ile lasu przyrasta na sezon konkretnego domu, policzy kalkulator na stronie głównej.