Program Czyste Powietrze

Program Czyste Powietrze dofinansowuje wymianę starych źródeł ciepła na paliwo stałe i termomodernizację domów jednorodzinnych. Dotacje wypłacają wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, a środki mają być wydawane do końca 2032 r.¹ Od 20 lipca 2026 r. obowiązują nowe dokumenty programu; zmieniły się między innymi terminy dla prac finansowanych zaliczką, wydłużone do 180 dni². Ten tekst opisuje mechanizm. Kwoty i progi dochodowe sprawdzaj zawsze w dokumentach z aktualną datą.

Kto może skorzystać

Program jest skierowany do właścicieli i współwłaścicieli domów jednorodzinnych oraz wydzielonych w nich lokali z księgą wieczystą. Ma trzy poziomy dofinansowania. Do podstawowego kwalifikuje się osoba, której roczny dochód nie przekracza 135 000 zł; poziomy podwyższony i najwyższy zależą od przeciętnego miesięcznego dochodu na członka gospodarstwa domowego¹. Dotacja z prefinansowaniem, czyli wypłatą części pieniędzy przed pracami, jest dostępna tylko w poziomie podwyższonym i najwyższym i tylko przez operatora programu.

Wymiana źródła ciepła w programie dotyczy domów, w których jedynymi źródłami ciepła na paliwo stałe są urządzenia niespełniające wymagań klasy 5 normy EN 303-5; wszystkie takie źródła muszą zostać zlikwidowane.

Kocioł na pellet w programie od 20 lipca 2026 r.

Załącznik nr 2 do programu wymienia kocioł na pellet drzewny o podwyższonym standardzie jako koszt kwalifikowany³. Żeby dostał dofinansowanie, musi jednocześnie:

• mieć automatyczne podawanie paliwa, bez rusztu awaryjnego i przedpaleniska oraz bez możliwości ich zamontowania,
• być na Liście Zielonych Urządzeń i Materiałów w dniu wystawienia faktury⁴,
• spełniać wymagania ekoprojektu⁵ przy emisji pyłu nie wyższej niż 20 mg/m³ i mieć klasę efektywności energetycznej A+,
• być zgodny z uchwałą antysmogową województwa, na przykład mazowiecką⁶,
• mieć protokół kominiarski albo protokół osoby z uprawnieniami budowlanymi.

Wymóg 20 mg/m³ jest dwa razy ostrzejszy niż limit ekoprojektu dla kotłów z podajnikiem. Lista ZUM jest publiczna, więc model kotła z oferty instalatora można na niej sprawdzić przed podpisaniem umowy.

Droga od audytu do rozliczenia

1. Audyt energetyczny: audytor wpisany do rejestru osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej przygotowuje audyt i dokument podsumowujący na wzorze programu. Ten dokument wyznacza zakres prac, który potem trzeba wykonać w całości.
2. Wybór urządzeń i wykonawcy: kocioł albo pompa ciepła muszą być na liście ZUM w dniu wystawienia faktury. Przy dotacji z prefinansowaniem do wniosku dołącza się umowy z wykonawcami, najwyżej trzy.
3. Wniosek o dofinansowanie: dotację przyznaje wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej właściwy dla położenia domu. Przy prefinansowaniu wniosek składa się za pośrednictwem operatora programu.
4. Realizacja i likwidacja starego źródła: stary kocioł na paliwo stałe trzeba trwale wyłączyć z użytku i udokumentować, na przykład zaświadczeniem o zezłomowaniu albo kartą przekazania odpadu.
5. Zgłoszenie do CEEB: nowe źródło ciepła zgłasza się do centralnej ewidencji emisyjności budynków w ciągu 14 dni od pierwszego uruchomienia.
6. Rozliczenie: do wniosku o płatność końcową dołącza się świadectwo charakterystyki energetycznej, które potwierdza zmniejszenie zapotrzebowania na energię do ogrzewania.

Deklarację do centralnej ewidencji emisyjności budynków składa się w postaci elektronicznej albo pisemnej do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta⁷, a przez internet w systemie ZONE Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego⁸.

Dlaczego program zaczyna od audytu

Wymóg audytu ma prosty powód: najtańsze ciepło to to, którego dom nie traci. Dom o powierzchni 130 m² bez ocieplenia potrzebuje w sezonie około 23 400 kWh ciepła, a po dobrym ociepleniu około 10 400 kWh. W kotle na pellet to około 5,4 t paliwa na sezon przed ociepleniem i 2,4 t po nim. Wartości są orientacyjne, do porównań, nie do wyceny, liczone dla 180 i 80 kWh na m² rocznie i kotła o sprawności 90 %.

Mniej spalonego paliwa to mniej dymu z tego samego komina. Jak dom przekłada się na powietrze wokół niego, opisujemy w tekście smog a ogrzewanie domu.

Na co uważać przed podpisaniem umowy

• Wpis kotła na listę ZUM sprawdza się na dzień faktury, nie na dzień oferty.
• Zakres prac musi zgadzać się z dokumentem podsumowującym audyt; prace spoza niego nie dostaną dofinansowania.
• Likwidację starego źródła trzeba udokumentować, a piec kaflowy albo kominek mogą zostać tylko trwale odłączone od komina.
• Dofinansowanie zależy od dostępności środków w naborze, więc wniosek to jeszcze nie pieniądze.
• Listy operatorów i banków współpracujących z programem publikuje oficjalny serwis programu⁹ i strony wojewódzkich funduszy.

Kocioł na pellet to jedno z kilku źródeł, które program dofinansowuje. Czy w danym domu to dobry wybór, zależy od surowca, kotła i paliwa, o czym piszemy w tekście czy pellet jest ekologiczny.